Ông Hoàng Quốc Vượng, cựu Thứ trưởng Bộ Công Thương, ra tòa vì gây thiệt hại nghìn tỷ cho EVN

Ngày 21/4, ông Hoàng Quốc Vượng (62 tuổi), nguyên Chủ tịch Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và cựu Thứ trưởng Bộ Công Thương, cùng 11 cựu cán bộ khác thuộc Bộ Công Thương, EVN và Cục Thuế tỉnh Bình Phước, đã bị TAND Hà Nội đưa ra xét xử về các sai phạm liên quan đến các dự án điện mặt trời, gây thiệt hại tổng cộng 1.397 tỷ đồng.

Trong số 12 bị cáo, ông Vượng và ông Phương Hoàng Kim (nguyên Cục trưởng Cục Điện lực và Năng lượng tái tạo), cùng 7 người khác, bị VKSND Tối cao truy tố về tội "Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ".

Ba cán bộ thuộc Cục Thuế tỉnh Bình Phước, gồm ông Nguyễn Duy Khánh (nguyên Cục phó), ông Trần Văn Định (nguyên Trưởng phòng), và ông Phạm Quang Vinh (nguyên Phó phòng), bị truy tố về tội "Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng".

Cựu thứ trưởng Công Thương Hoàng Quốc Vượng, ngày 21/4. Ảnh: Hoàng Giang

Cựu thứ trưởng Công Thương Hoàng Quốc Vượng, ngày 21/4. Ảnh: Hoàng Giang

>>Danh sách 12 bị cáo

Phiên tòa dự kiến kéo dài 9 ngày, do Chánh Tòa Hình sự TAND Hà Nội chủ trì. Khoảng 40 luật sư đã đăng ký bào chữa cho 12 bị cáo, riêng ông Hoàng Quốc Vượng có 7 luật sư. Hơn 90 người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan cũng được triệu tập tới tòa.

Ông Vượng bị cáo buộc liên quan đến nhóm sai phạm gây thiệt hại 1.043 tỷ đồng, trong bối cảnh năm 2016 Chính phủ ban hành cơ chế khuyến khích phát triển điện mặt trời tại Việt Nam.

Thời điểm đó, tỉnh Ninh Thuận có tổng cộng 32 dự án điện mặt trời được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Theo Nghị quyết 115 về giá điện đặc thù cho tỉnh này, các dự án điện mặt trời ở Ninh Thuận được bán điện với giá 2.086 đồng/kWh (chưa VAT), tương đương 9,35 US cents/kWh. Mức giá này chỉ áp dụng cho các dự án có công suất không quá 2.000 MW và phải được Thủ tướng chấp thuận.

Tháng 8/2018, Bộ Công Thương thành lập tổ soạn thảo Dự thảo Quyết định 13 về cơ chế khuyến khích phát triển các dự án điện mặt trời tại Việt Nam, gồm 26 thành viên. Tổ trưởng là ông Kim, khi đó giữ chức Cục trưởng Cục Điện lực và Năng lượng tái tạo thuộc Bộ Công Thương. Các thành viên còn lại đến từ Bộ Công Thương, EVN, Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Xây dựng và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Dự thảo sau đó được gửi đến các đơn vị trên để lấy ý kiến, nhưng chưa có nội dung về cơ chế giá điện đặc thù áp dụng cho tỉnh Ninh Thuận. Vụ Pháp chế Bộ Công Thương đã đề nghị bổ sung.

Hai cán bộ của Vụ Pháp chế đã bổ sung đề xuất về giá, đúng theo Nghị quyết 115. Tuy nhiên, ông Kim bị cáo buộc không bổ sung nội dung này và gửi báo cáo, đăng tải lên Trang thông tin điện tử của Bộ Công Thương để lấy ý kiến.

Theo quy trình, sau khi hết thời hạn lấy ý kiến, dự thảo sẽ được hoàn chỉnh, gửi thẩm định cho Bộ Tư pháp và báo cáo Thủ tướng mà không có nội dung về giá điện như đề xuất của Vụ Pháp chế.

Bị cáo Phương Hoàng Kim, cựu Cục trưởng Điện lực và Năng lượng tái tạo. Ành: Hoàng Giang

Bị cáo Phương Hoàng Kim, cựu Cục trưởng Điện lực và Năng lượng tái tạo. Ảnh: Hoàng Giang

Theo cáo trạng của VKS, trong cuộc họp sau đó, mặc dù hai cán bộ Vụ Pháp chế đã nhắc lại về việc bổ sung giá vào dự thảo, ông Hoàng Quốc Vượng đã chỉ đạo thay đổi nội dung này theo hướng mở rộng đối tượng được hưởng ưu đãi giá điện. Theo đó, không chỉ các dự án được Thủ tướng chấp thuận theo Nghị quyết 115, mà tất cả các dự án điện mặt trời nối lưới "đã có trong quy hoạch phát triển điện lực các cấp" đều thuộc diện được hưởng ưu đãi.

Cấp dưới của Thứ trưởng Vượng sau đó tiếp tục góp ý rằng, nếu đúng theo Nghị quyết 115, chỉ các dự án được phê duyệt trước ngày 31/8/2018 (ngày ký Nghị quyết) và vận hành trước ngày 1/1/2021 mới được hưởng giá điện ưu đãi.

Do đó, ông Vượng đã gạch bỏ cụm từ "đã có trong quy hoạch phát triển điện lực các cấp" để sửa lại. Tuy nhiên, cấp dưới tiếp tục góp ý rằng, nếu gạch bỏ cụm từ này, đối tượng hưởng ưu đãi còn bị mở rộng hơn nữa - các dự án không có trong quy hoạch phát triển điện lực cũng được bán điện với giá ưu đãi.

Vì thế, Bộ Công Thương đã giữ nguyên nội dung dự thảo như ý ban đầu của ông Vượng - tức là vẫn lược bỏ cụm từ "được Thủ tướng Chính phủ chấp thuận triển khai".

Nguyễn Danh Sơn, cựu giám đốc Công ty Mua bán điện, EVN. Ảnh: Hoàng Giang

Nguyễn Danh Sơn, cựu giám đốc Công ty Mua bán điện, EVN. Ảnh: Hoàng Giang

Dự thảo này tiếp tục bị Vụ trưởng Pháp chế góp ý lần thứ ba, vẫn liên quan đến phạm vi đối tượng được hưởng chính sách giá điện ưu đãi: Vậy các dự án được Thủ tướng chấp thuận sau Nghị quyết 115 hoặc các dự án không phải do Thủ tướng mà do Bộ Công Thương chấp thuận có được hưởng giá ưu đãi hay không?

Vụ Pháp chế đề nghị giải trình. Hai ngày sau, Bộ Tư pháp phản hồi rằng dự thảo "chưa đủ điều kiện trình Thủ tướng". Trước tình hình này, ông Vượng bị cáo buộc tiếp tục gạch bỏ cụm từ "được Thủ tướng Chính phủ chấp thuận triển khai" trong dự thảo.

Điều này đồng nghĩa với việc bất kỳ dự án điện mặt trời nào vận hành thương mại trước ngày 1/1/2021, nếu tổng công suất dưới 2.000 MW trên địa bàn tỉnh Ninh Thuận, dù không được Thủ tướng chấp thuận vẫn được bán điện với giá ưu đãi 2.086 đồng/kWh.

Tháng 5/2019, Phó Thủ tướng đã chủ trì cuộc họp với Bộ Công Thương và các bộ ngành liên quan để bàn về dự thảo trên, giao Bộ Công Thương tiếp thu ý kiến của các bộ ngành liên quan.

Một tháng sau, mặc dù dự thảo chưa nhận được ý kiến từ Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp và EVN, ông Vượng vẫn giữ nguyên các nội dung về giá điện ưu đãi.

Nguyễn Hữu Khải, cựu Trưởng Phòng kinh doanh mua điện, Công ty Mua bán điện, EVN. Ảnh: Hoàng Giang

Nguyễn Hữu Khải, cựu Trưởng Phòng kinh doanh mua điện, Công ty Mua bán điện, EVN. Ảnh: Hoàng Giang

VKS xác định rằng, sau đó EVN đã đề nghị Bộ Công Thương công bố danh sách các dự án được hưởng giá ưu đãi. Tuy nhiên, Bộ Công Thương trả lời rằng việc công bố danh sách dự án là không phù hợp, vì còn phụ thuộc vào tiến độ triển khai và công nhận ngày vận hành thương mại (COD) của các dự án.

Dự thảo Quyết định 13 sau đó đã được Bộ Công Thương giữ nguyên nội dung như ông Vượng đã chỉnh sửa, và được Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng ký thông qua vào tháng 4/2020, chính thức trở thành quyết định. Ninh Thuận đã phê duyệt 30 dự án điện mặt trời theo giá ưu đãi.

Bộ Công an xác định có 2 dự án trong số này không đủ điều kiện, đó là dự án Nhà máy điện mặt trời Solar Farm Nhơn Hải của Công ty CP đầu tư năng lượng tái tạo Licogi 16 Ninh Thuận và dự án Nhà máy điện mặt trời Thuận Nam của Công ty TNHH Điện mặt trời Thuận Nam.

Theo cơ quan công tố, từ tháng 7/2020 đến tháng 1/2023, EVN đã mua điện và thanh toán cho hai nhà máy điện mặt trời này hơn 4.300 tỷ đồng với giá ưu đãi. Mỗi số điện được thanh toán cao hơn quy định 7,09 Uscents, dẫn đến tổng số tiền thiệt hại lên tới hơn 1.043 tỷ đồng.

Ông Vượng bị cơ quan điều tra xác định đã nhận 1,5 tỷ đồng từ Công ty Thuận Nam. Mặc dù phía công ty không thừa nhận việc đưa tiền, nhưng ông Vượng đã được VKS ghi nhận là đã nộp "khắc phục hậu quả" số tiền 1,5 tỷ đồng. Khi khám xét nơi ở của ông, cơ quan điều tra đã phát hiện 1.498 tờ tiền mệnh giá 500.000 đồng và đã tạm giữ, theo kết luận điều tra.

Trương Hoàng Dũng, cựu chuyên viên Phòng Kỹ thuật và Công nghệ thông tin, Công ty Mua bán điện, EVN. Ảnh: Hoàng Giang

Trương Hoàng Dũng, cựu chuyên viên Phòng Kỹ thuật và Công nghệ thông tin, Công ty Mua bán điện, EVN. Ảnh: Hoàng Giang

Nhiều cựu lãnh đạo làm sai nhưng không vụ lợi

Vụ án đã trải qua hai lần điều tra bổ sung. Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an (A09) cho biết đã triệu tập và lấy lời khai của cựu Bộ trưởng Công Thương, nguyên Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng, cựu Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Mai Tiến Dũng, cùng nhiều cán bộ khác của Bộ Công Thương, Văn phòng Chính phủ và Bộ Tư pháp.

Với ông Trần Tuấn Anh, A09 xác định rằng, trong thời gian giữ chức Bộ trưởng Công Thương (2016-2021), ông đã có 6 tờ trình và báo cáo gửi Thủ tướng, đề xuất ban hành Quyết định số 13/2020 về cơ chế khuyến khích phát triển điện mặt trời tại Việt Nam. Quyết định này được xác định là trái với Nghị quyết 115 của Chính phủ về chính sách đặc thù tại tỉnh Ninh Thuận, trong đó có giá điện.

Tuy nhiên, khi ký các tờ trình và báo cáo này, ông Trần Tuấn Anh không biết rằng cấp dưới là Hoàng Quốc Vượng đã chỉ đạo điều chỉnh mở rộng diện đối tượng trái với Nghị quyết số 115. Ngoài ra, kết quả điều tra không có tài liệu hoặc chứng cứ nào thể hiện nguyên Bộ trưởng có động cơ vụ lợi, nên Cơ quan An ninh điều tra không xem xét xử lý hình sự.

Với ông Trịnh Đình Dũng, A09 cho rằng cựu Phó Thủ tướng được Thủ tướng phân công chịu trách nhiệm xây dựng và ký ban hành Quyết định 13. Do tin tưởng vào kết quả xây dựng, thẩm định và thẩm tra dự thảo quyết định của Bộ Công Thương, Bộ Tư pháp và Văn phòng Chính phủ, nên khi ký ban hành, ông Dũng không biết có nội dung trái với Nghị quyết 115.

Kết quả điều tra cũng cho thấy không có tài liệu hoặc chứng cứ nào thể hiện ông Dũng nhận tiền hoặc lợi ích vật chất khác để tạo lợi ích không chính đáng cho các doanh nghiệp.

Theo kết luận điều tra, ông Mai Tiến Dũng, cựu Bộ trưởng, cựu Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ, và 6 người tại Văn phòng Chính phủ có liên quan đến việc thẩm tra dự thảo Quyết định 13. Tuy nhiên, cơ quan điều tra không có tài liệu hoặc chứng cứ nào thể hiện những người này nhận tiền hoặc lợi ích vật chất khác để làm trái quy định, tạo lợi ích không chính đáng cho các doanh nghiệp.

Thanh Lam - Phạm Dự

Bài viết liên quan

Bài viết mới nhất